Waarom je blozen niet moet tegenhouden: “Het is een fascinerend fenomeen”

[Thijs]

Waarom je blozen niet moet tegenhouden: “Het is een fascinerend fenomeen”

Waarom word ik rood bij schaamte en wit bij schrik? Waarom krijg ik kippenvel bij kou en schrik? Hugo De Moor uit Merelbeke

Gilles Liesenborghs
Algemeen reporter
18 februari 2023 om 09:00

Dáár zouden jullie eens een stuk over moeten schrijven
U vraagt, wij draaien. Hier leest u de verhalen die u ons zelf aanreikt. Stuur uw mailtje naar nu@nieuwsblad.be
Over één ding zijn alle experts het eens: de reacties die Hugo De Moor beschrijft, zijn allemaal zogenaamde stressreacties. “Het gaat om reacties van het orthosympathisch zenuwstelsel. Dat wil zeggen dat je ze niet in de hand hebt, ze gebeuren onbewust”, legt stressexpert Luc Swinnen uit. Inderdaad, zegt psychiater Stephan Claes (KU Leuven). “Als we te maken krijgen met een prikkel die op één of andere manier bedreigend is, dan schiet ons stresssysteem in actie. Dat gebeurt onder invloed van hormonen.”
Maar het ene hormoon is het andere niet. “Binnen enkele seconden is er een toename in adrenaline en noradrenaline, twee stresshormonen die ervoor zorgen dat we snel kunnen reageren”, zegt Claes. “Dat komt van pas als je bijvoorbeeld moet wegspringen voor een auto die op je komt afgereden.” De fight or flight-reactie, zeg maar. Het derde belangrijke stresshormoon is cortisol. “Dat komt pas na enkele minuten op gang, en zorgt ervoor dat de reactie langere tijd volgehouden kan worden. Cortisol laat het lichaam energie vrijstellen om het hoofd te kunnen bieden aan een blijvende stress-situatie.”
Dat we bleek worden, gebeurt onder invloed van die stresshormonen. Neuropsychiater Jan Van den Stock (KU Leuven) legt uit: “Bij een schrikreactie kiest het lichaam ervoor om meer zuurstofrijk bloed te pompen naar de organen en lichaamsdelen die nodig zijn om snel te reageren. De spieren en organen in het gezicht worden niet als cruciaal aanzien, waardoor daar een vernauwing van de bloedvaten optreedt. Daarom word je dus bleek.” Of het nu gaat om plots gevaar of een langdurige stress-situatie, bleek gaan we altijd worden. De doorbloeding van de huid wordt nooit als prioriteit gezien.

Maar wat dan met kippenvel? Het blijft toch raar dat onze huid er in een paar milliseconden tijd kan uitzien als die van een geplukte kip. “Ook dat is een gevolg van de fight or flight-reactie”, zegt Swinnen. “Onder invloed van adrenaline spannen kleine spiertjes in onze huid zich op en zetten de haartjes recht. Dat kan zowel het gevolg zijn van een plotselinge angstreflex als een reactie op koude. Koude is namelijk ook een potentieel gevaar voor de huid.”
De mens is trouwens niet de enige diersoort wiens haren af en toe rechtop gaan staan. Katten of stekelvarkens tonen precies dezelfde reactie als ze zich bedreigd voelen. Kippenvel is waarschijnlijk een overblijfsel van onze meer behaarde voorouders, zegt Claes. “Door hun haren recht te zetten willen dieren zich groter tonen dan ze zijn, om de vijand af te schrikken. Ook laten ze zo duidelijk zien dat ze klaar zijn om te vechten.” In het geval van koude is er eveneens sprake van een evolutionair nut. Dankzij kippenvel zijn we beter in staat om warmte vast te houden. Het samentrekken van de huidspiertjes genereert namelijk warmte en de rechtstaande haartjes zorgen ervoor dat we een luchtlaagje bij de huid vasthouden waardoor onze lichaamstemperatuur zo stabiel mogelijk blijft.

Het mysterie
Het hoofdstukje ‘blozen’ hebben we bewust tot het laatste gehouden. Met de simpele reden dat de wetenschap daar nog geen duidelijke verklaring voor heeft gevonden. “Over blozen is inderdaad minder gekend, maar het is wel een erg fascinerend fenomeen”, zegt Jan Van den Stock. “Het is tot nu toe het enige beschreven verschijnsel waarbij het orthosympatisch zenuwstelsel de aders doet uitzetten in plaats van vernauwen. Vermoedelijk heeft het een soort signaalfunctie: door rood te worden maak je aan anderen duidelijk dat je beseft dat je iets verkeerds hebt gedaan.”
Veel mensen vinden het niet leuk om veel te blozen, maar er zijn wel degelijk studies die bewijzen dat personen die rood worden, sneller vergeven worden voor hun fout en als meer betrouwbaar worden ervaren. Wie zich ergens moet gaan verontschuldigen, laat Moeder Natuur dus maar beter zijn gang gaan. En als je het niet echt meent, kan een laagje make-up misschien wel wonderen doen.

Bron: https://www.nieuwsblad.be/natuur-en-wet ... 28768.html